TOLSTOY - DİRİLİŞ

 TOLSTOY - DİRİLİŞ 

   Diriliş Tolstoy'un dinsel, toplumsal, aile , devlet , özgürlük, başkaldırma konularında kafa yorduğu bir dönemin ürünü olarak ortaya çıkmıştır.Yıllarca üzerine düşündüğü insanlık sorunlarını bu kitapta eleştirel bir şekilde kurgu içinde ele alır.Romanın ilham kaynağı Tolstoy'un evine misafirliğe gelen savcı Anatoli Koni'nin anlattığı bir davadır.Tolstoy bu davayı ana hikaye olarak kullanıp adalet sisteminde olan bozuklukları, kilisenin dini kullanarak toplumu manipüle etmesini, Rusya'da sınıf ayrılıklarını ve aristokratların egosunu ve Rus toplumunun çürümüş ve kokuşmuşluğunu ağır bir dille eleştirir.

 Hikaye bir hapishanede başlar.Fiziki şartları insan için sağlıklı olmayan, pis kokulu, gürültülü ve yıkık dökük bir hapishanede.Karakterimiz Maslova(katyuşa) bir hayat kadınıdır ve o gece birlikte olduğu adamın parasını çalmakla ardından onu zehirleyerek öldürmekle suçlanmaktadır.Nehlüdov ise Katyuşa'nın yargılanacağı mahkemede jüri üyesidir.Yıllar sonra mahkeme salonun görüp hatırladığı andan sonra Nehlüdov'un dirilişi başlar.

  Nehlüdov üniversite üçüncü sınıf yaz tatilinde iki halasının yanına dinlenmek için gelmiştir.Katyuşa da orada hizmetçi olarak çalışır.Nehlüdov'un Katyuşa ile tanışması ilk orada olur ve ondan hoşlanır.Ama bu gerçekten saf duygularla olan bir hoşlanmadır.Nehlüdov orda kaldığı müddetçe Katyuşa ile samimi olmaya devam eder.Fakat Nehlüdov'un askere gitmesi gerekir ve son gecelerinde beraber olurlar.Ama ne yaptığını tam da anlamayan Nehlüdov gitmeden önce Katyuşa'ya bir önceki gece için para verir ve Katyuşa'nın gururu kırılır.Katyuşa hamile kalır, başta gizlemeye çalışsa da halaları öğrenirler ve hemen onu evden kovarlar. Katyuşa doğum sırasında bebeğini kaybeder.Bu acı zamanlarından sonra hayata tutunmaya çabalar fakat her hizmetçiliğe gittiği evde tacize ve tecavüze uğrar.O temiz bir hayat için çabalasa da insanlar buna izin vermezler.Aslında Katyuşa'nın bundan sonra  başına gelecek her şeyden Nehlüdov başta olmak üzere tüm toplum sorumludur.Katyuşa bir hayat kadını olur...Psikolojide insanın önceden yaşadığı travmayı tekrar tekrar yaşama isteğinden bahsedilir.Bu travmayı iyileştirebilmek için insanın savunma mekanizmalarından biridir aslında.Katyuşa'da belki travmasını tekrar tekrar yaşayarak iyileştirmek istemiştir.

  Nehlüdov da askere gittikten sonra kendi benliğini unutmuş, paranın ve aristokrasinin kölesi olmuş, kadınlara bakış açısı değişmiş, ruhsal varlık olmaktan çıkıp hayvansal bir varlık haline gelmiştir.Aradan geçen 10 yılın sonunda Katyuşa'yı o halde görmek Nehlüdov'u suçlu hissettirmiştir. O gün mahkemede içinde bulunduğu jüri üyelerinin dikkatsizliği yüzünden suçsuz olmasına rağmen kürek cezasına çarptırılan  Katyuşa için bir fedakarlıkta bulunmak ister.Onunla evlenmeye, ne olursa olsun yanında olmaya karar verir ve onu bu cezadan kurtarmak için birçok maceraya atılır.

 Elbette ki Nehlüdov'un dirilişi yalnızca Katyuşa ile olmaz, o dönemde birçok suçlunun hapishaneden çıkabilmeleri için yardımda bulunur.Nehlüdov'un saygın ve zengin oluşu bu yardımlarda büyük bir şanstır.Birçok suçlu ile tanışır, incili reddettiği için yıllardır hapishanede olan tarikat üyeleri, bazı belgeleri eksik olduğu için aylarca tutulan gruplar ve haksız yere içeride olan birçok suçlu.Nehlüdov bu insanların kime göre suçlu olduklarını , bir sözüyle dışarı çıkarılabilirken neden yıllarca hapis yattıklarını, bu insanların suç işleme sebeplerini düzeltmeden ahlaki açıdan daha da yozlaşmalarına sebep olan hapishanelere atılmalarını ve bunları hiç umursamayan yalnızca işi olduğunu düşündüğü için tüm kötülükleri yapabilen valiyi,hapishane müdürlerini, polisleri, gardiyanları tüm bu süreçte sorgulamaya ve her şeyden iğrenmeye başlar.Nehlüdov bu  insanların adaleti çiğnedikleri ya da yasadışı işler yaptıkları için değil de, sadece memurların ve zenginlerin halktan topladıkları zenginliğe sahip olmalarını engelledikleri için yakaladıklarını, hapse attıklarını veya sürgün ettiklerini düşünür.Hatta kitaptaki şu söz Nehlüdov'un içinde bulunduğu toplumdan nefretinin bir kanıtıdır: 'Evet, şu anda Rusya'da namuslu bir insan için tek uygun yer hapishanedir.'

  Nehlüdov tüm süreçte birçok kez Katyuşa ile hapishanede görüşür,Ona evlenmek istediğini ve asla vazgeçmeyeceğini söyler.Ama Katyuşa daha umursamaz bir tavır sergiler çünkü onun kendini kendine affetirebilmek için bunu yaptığını bilir.Nehlüdov'un onu oradan tüm çıkarma çabalarına rağmen alaycı bir tavır sergiler.Ki Nehlüdov'un gücü onu oradan çıkarmaya yetmez ve Sibirya'ya kürek cezasına yollanır.Nehlüdov da onunla beraber gider.Sürgün zamanı trende Katyuşa siyasi suçlularla beraber gider,onların arasında yeni arkadaşlar edinir ve hatta sevebileceği bir adamla tanışır.İki sevgi arasında kalır ama Nehlüdov'un sevgisinin suçluluktan kaynaklandığını fakat Simonson'un sevgisinin gerçek olduğuna inanır.Sonunda Nehlüdov'un tüm çabalarıyla Katyuşa'nın affı çıkar , bu haberi vermeye gittiğinde Katyuşa'nın Simonsan'la kalmak istediğini kendi ağzından duyar.Fakat bu onu yıkmaz.Katyuşa'nın ne yapmak istediğini anlar: Katyuşa Nehlüdov'u seviyordur ama onunla birleşirse hayatını mahvedeceğini düşünüyordur.Simonson'la giderek Nehlüdov'u özgür bırakmıştır.Nehlüdov'un istediğini yapabileceği için seviniyor, ondan ayrıldığı için üzülüyordur.Nehlüdov sonunda Katyuşa ile evlenmemiştir, yola çıkarkenki amacına ulaşamamıştır ama bu yolda kazandıkları onunla tüm hayat boyu gelecektir.Nehlüdov uykuda yaşarken uyanmıştır.Nehlüdov aslında Tolstoy'dur, bu onun uyanışı, onun dirilişidir.

  Diriliş, bu zamana kadar okuduğum en iyi Tolstoy kitabıydı.Normalde bu kadar uzun kitaplarda betimlemelerin uzun olmasından ve karakter yoğunluğundan sıkıntı çekilir.Ama bu hikayede belli başlı karakterler var ve olaylar onlar etrafında daha çok dönüyor ve yan karakterlerden uzun uzadıya bahsedilmiyor, hikayeden koparmıyor, hepsi üzerinden minik eleştiriler ve çıkarımlar yaptırıyor.Tavsiye edilir, belki Nehlüdov hepimizin dirilişine ışık tutar.