TOLSTOY - HACI MURAT

 TOLSTOY- HACI MURAT 

 Hacı Murat, Tolstoy'un 1896 ve 1904 yılları arasında yazdığı, ölümünden sonra 1912'de  yayınlanan tarihi romanıdır.Kırım savaşı'nın olduğu zamanda Kafkasya bölgesinde Ruslar ve Şeyh Şamil'in yönettiği Avar ve Çeçenler arasındaki savaşı ve her iki taraf arasında kalan Hacı Murat'ın hazin sonlu öyküsünü anlatır.

 Hacı Murat yıllarca Ruslarla yiğitçe savaşmış, hem Ruslar hem de kendi halkında saygı duyulan Avar kökenli liderdir.Dönemin Avar Hanları ile yakın ilişkisi bulunur.Hatta ağabeyi Osman Avar hanlarından Abunutsal Han ile süt kardeştir.Tüm müslümanların 'Gazavat, müslümanlar, gazavat!' çağrıları ile Ruslara karşı savaşa çağrıldığı dönemde Hanlar, Ruslardan korktukları için savaşa katılmayı reddetmişlerdir.Gazi Molladan sonra başa gelen önder Hamzat(Şeyh Şamilden önceki ) savaşa katılmaları için baskı yapar ve sonunda onları ve ardından annelerini öldürtür.Hacı Murat ve kardeşi Osman döktüğü kanların öcünü almak için bayramın ilk günü camide Hamzat ve yanındaki müritlerine saldırırlar.Bunun sonrasında Hacı Murat bir kayıp daha verir(kardeşini) ama intikamını da alır, Hamzat'ı öldürür.

 Hamzat'ın yerine Şeyh Şamil geçer.Şeyh Şamil, Hacı Murat'a Ruslara karşı birlikte savaşmayı teklif eder, ama Hacı Murat kabul etmez.Hacı Murat bu sırada subay rütbesi alır ve tüm Avar diyarının başkanı olur.Burada keyfi yerindedir ta ki Avarların başına Ahmet Han geçene kadar.Ahmet Han da Hacı Murat'ın düşmanıdır ve bir bölük askeriyle beraber onu yakayıp zincirletir.Hacı Murat onların elinden uçuruma atlayarak kurtulur, bir çoban tarafından bulunur ve iyileştirilir,fakat Ahmet Han hala onu ölü veya diri ele geçirmek istemektedir.Bunu fırsat bilen Şamil, Hacı Murat'a tekrar bir çağrıda bulunur, Ahmet Han'a karşı ona yardımda bulunacağını söyler .Hacı Murat Şeyh Şamil'in tarafına geçer ve o dönemde Ruslara karşı savaşır.Halk Hacı Murat'a çok büyük saygı ve sevgi duyar, Şamil'den sonra başa gelecek imam konularında da onun ismi geçmeye başlayınca Şamil rahatsız olur ve Hacı Murat'a düşman kesilir, Hacı Murat ondan kaçar ama ailesi tutsak edilir.Çaresiz kalan Hacı murat ise Ruslara sığınmak zorunda kalır.

 Ruslar başlarda Hacı Murat'ı çok misafirperver karşılarlar, onun kendi tarafına geçmelerinden memnun olurlar ve savaş tecrübelerinden, yiğitliğinden yararlanmak isterler.Fakat onlar için bir tehdit olabileceği, Şeyh Şamil'in casusu olabileceği kuşkularıyla onu gözetim altında tutmaya karar verirler.Hacı Murat Şamil tarafından tutsak edilen ailesinden de haberler almaya çalışır, aldığı haberler onu pek mutlu etmez çünkü Şamil eğer teslim olmazsa ailesini öldürmekle tehdit eder onu.Hacı Murat gözetim altında kaldığı sürece düşünmeye de bol bol zamanı olur ve bir kaçak gibi yaşamaktansa, kahramanca ölmeyi kendine yakıştırır.Yanına aldığı müritleriyle geziye çıkma bahanesiyle yola koyulan Hacı Murat, başlarına gözetim için verilen Rus erlerini öldürerek kaçar.Fakat pirinç tarlalarında çamura takılan atlar onları yavaşlatır.Atların dinlenmesi için geceyi geçirmeyi planladıkları ormanda yakalanıp öldürülürler.Bir Rus askeri tarafından cepheye torba içerisinde Hacı Murat'ın kanlar içerisindeki kafası getirilir.

 Tolstoy, kendisinin de 1854 te katıldığı Kırım savaşına dair izlenimlerini yansıttığı aynı zamanda gerçek bir hikaye olduğu için birçok kaynaktan araştırmaları sonucu yazmış olduğu tarihi bir roman olan Hacı Muratta yalnızca onun hikayesini değil savaşa dair acı sonuçları da anlatıyor.Savaşın sebep olduğu şeyleri de bir askerin ölümü üzerinden eleştiriyor.Ölüler, yıkılan evler,susuzluk , yiyecek bulamayan hayvanlar, Ruslar tarafından dinlerini bırakmaya zorlanan insanlar..Bir Rus olmasına karşın Tolstoy, olaylara objektif bir şekilde bakabilmiş ve birçok konuda Rusları eleştirmiştir.Rus askerlerinin dalkavukluğunu, zalimliğini, yaşayış biçimlerini eleştirirken; Kafkasyalı karşıtlarındaki azmi ve cesurluğu takdir etmiştir. 

 Tolstoy birçok kitabında olduğu gibi bu kitabında da fazlaca karaktere yer vermiştir.Bu açıdan başlarda zorlasa da karakterlere alıştıktan sonra akıp giden bir kitaptır.Hayatımıza uygulayabileceğimiz ne katar bilinmez ama zevkle okuyabileceğimiz, tarihseverler için güzel bir Tolstoy kitabı.👍